Dark Web (Ciemna Sieć)

Dark Web to część internetu, do której nie dostaniesz się zwykłą przeglądarką. Nie znajdziesz jej w Google, nie wejdziesz tam przez adres kończący się na .pl czy .com, a strony często zmieniają swoje lokalizacje. Aby przeglądać dark web, potrzebujesz specjalnego oprogramowania, najczęściej przeglądarki Tor.

Sama nazwa budzi skojarzenia z nielegalnym handlem i cyberprzestępczością. Nie bez powodu — duża część dark webu faktycznie służy przestępcom. Jednak to tylko jedna strona medalu. Dark web jest też narzędziem dla dziennikarzy, sygnalistów, dysydentów i wszystkich, którym zależy na anonimowości.

Trzy warstwy internetu

Aby zrozumieć dark web, warto podzielić internet na trzy warstwy.

Surface Web

To wszystko, co znasz z codziennego korzystania z internetu: wyszukiwarki, serwisy informacyjne, blogi, sklepy, YouTube, nasz ranking VPN. Surface Web jest indeksowany przez Google, Binga i inne wyszukiwarki. Szacuje się, że stanowi od kilku do kilkunastu procent całej sieci.

Deep Web

To ogromna, ale normalna część internetu, do której wyszukiwarki nie mają dostępu. Znajdują się tu strony chronione hasłem: Twoja poczta, konto bankowe, panel administracyjny strony, prywatne bazy danych firm, dokumenty medyczne w systemach szpitalnych. Deep Web w zdecydowanej większości jest legalny i konieczny do funkcjonowania cyfrowego świata.

Dark Web

Dark Web to wąski fragment deep webu, do którego dostęp wymaga specjalnego oprogramowania. Strony korzystają z domen .onion, a ruch jest kierowany przez wiele węzłów, co utrudnia identyfikację zarówno serwera, jak i użytkownika. Ta anonimowość przyciąga zarówno przestępców, jak i osoby potrzebujące prywatności.

Co można znaleźć w dark webie?

Anonimowość sprawia, że dark web jest miejscem skrajności.

Nielegalna aktywność

W dark webie działają tzw. darknet markets — czarne rynki, na których handluje się narkotykami, skradzionymi bazami danych, fałszywymi dokumentami, bronią, malwarem i exploitami. Płatności odbywają się najczęściej w kryptowalutach, które utrudniają śledzenie transakcji. Najsłynniejszym rynkiem był Silk Road, zamknięty przez FBI w 2013 roku, ale na jego miejsce regularnie powstają nowe.

Prawne zastosowania

Dark web nie służy wyłącznie przestępcom. Dzięki niemu mogą działać:

• Dziennikarze śledczy i sygnaliści, którzy muszą przekazywać dokumenty bez ryzyka deanonimizacji. Platforma SecureDrop pozwala anonimowo wysyłać materiały do redakcji.
• Dysydenci polityczni w krajach autorytarnych, gdzie normalny internet jest cenzurowany. Dlatego BBC, Facebook i inne organizacje prowadzą oficjalne wersje swoich stron jako .onion.
• Osoby szukające prywatności, które nie chcą, aby ich aktywność była śledzona przez dostawców internetu, reklamodawców czy rządy.

Czy wchodzenie na dark web jest legalne?

W większości demokratycznych krajów samo korzystanie z przeglądarki Tor i odwiedzanie stron .onion jest legalne. Przestępstwem staje się dopiero kupowanie nielegalnych towarów, publikowanie lub pobieranie materiałów niezgodnych z prawem oraz udział w handlu danymi.

Warto jednak pamiętać, że prawo różni się w zależności od kraju, a w niektórych państwach samo posiadanie Tor Browser może budzić zainteresowanie służb. Jeśli nie masz ważnego powodu, aby tam wchodzić, lepiej zrezygnuj.

Jak bezpiecznie korzystać z dark webu?

Jeśli z jakiegoś powodu musisz lub chcesz wejść na dark web, zachowaj szczególną ostrożność.

Użyj VPN przed Tor

Połączenie VPN + Tor, nazywane czasem „Tor over VPN”, sprawia, że Twój dostawca internetu nie widzi, że korzystasz z sieci Tor. Dodaje to jedną warstwę anonimowości, choć sam Tor już mocno ją chroni.

Nie podawaj danych osobowych

Nigdy nie używaj swojego prawdziwego imienia, maila, numeru telefonu ani nicku, którego używasz gdzie indziej. Załóż dedykowaną skrzynkę e-mail i unikaj logowania się do swoich zwykłych kont.

Nie pobieraj plików

Pliki z dark webu mogą zawierać malware, który zainfekuje Twój komputer. Nawet otwarcie dokumentu PDF może być ryzykowne.

Nie kupuj niczego

Transakcje na dark webie są pełne oszustw. Nawet jeśli ktoś faktycznie sprzedaje nielegalny towar, istnieje ogromne ryzyko, że stracisz pieniądze, a w najgorszym przypadku zostaniesz zidentyfikowany przez organy ścigania.

Używaj dedykowanego urządzenia

Jeśli naprawdę musisz eksplorować dark web, zrób to na osobnym komputerze lub wirtualnej maszynie, na której nie masz ważnych danych.

Czy dark web jest dla Ciebie?

Dla przeciętnego użytkownika dark web nie jest potrzebny do codziennego życia. Jeśli chcesz chronić prywatność, znacznie lepiej sprawdzi się dobry VPN, przeglądarka blokująca śledzenie, menedżer haseł i uwierzytelnianie dwuskładnikowe. Dark web to narzędzie dla konkretnych sytuacji, a nie kolejna aplikacja, którą warto „mieć na wszelki wypadek”.

Powiązane pojęcia

• Tor — sieć i przeglądarka umożliwiająca dostęp do dark webu.
• Deep Web — szersza kategoria stron niedostępnych dla wyszukiwarek.
• VPN — narzędzie do ukrywania adresu IP.
• Ransomware — malware często rozprowadzane w dark webie.
• Zero-Day — luki i exploity sprzedawane na czarnym rynku.