Nowe ustawy o prywatności w Polsce i UE w 2026 – co zmienia się dla Ciebie?

Pamiętasz rok 2018 i panikę związaną z RODO? Skrzynki mailowe pękały od “klauzul informacyjnych”. Dziś RODO to standard. Ale technologia poszła naprzód, a prawo musiało ją gonić. Rok 2026 to czas wielkich zmian legislacyjnych w Unii Europejskiej i Polsce.

Jeśli myślisz, że prawo to nuda – pomyśl jeszcze raz. Te przepisy decydują o tym, czy Twój ubezpieczyciel może użyć AI do odmowy wypłaty odszkodowania i czy Facebook może śledzić Cię nawet po wylogowaniu.

Oto przegląd najważniejszych zmian, które wchodzą w życie.

1. AI Act (Akt o Sztucznej Inteligencji) – Pełne wdrożenie

Choć przyjęty wcześniej, to właśnie w 2026 roku AI Act wchodzi w fazę pełnego egzekwowania. To pierwsze na świecie tak kompleksowe prawo regulujące sztuczną inteligencję.

Co to oznacza dla Ciebie?

• Zakaz Social Scoringu: W UE nielegalne jest tworzenie systemów oceny obywateli na wzór chiński.
• Jawność chatbotów: Każdy chatbot, z którym rozmawiasz, musi Cię poinformować, że nie jest człowiekiem.
• Oznaczenie Deepfake: Wszystkie treści generowane przez AI (tekst, wideo, audio) muszą być wyraźnie oznaczone. Jeśli zobaczysz w sieci wideo bez oznaczenia, które wygląda na AI – platforma łamie prawo.

2. Prawo Komunikacji Elektronicznej (PKE) w Polsce

PKE wreszcie zastąpiło archaiczne Prawo Telekomunikacyjne. To rewolucja dla użytkowników smartfonów i komunikatorów.

Kluczowe zmiany:

• “Prawo do bycia zapomnianym” u operatora: Łatwiejsze przenoszenie numeru i usuwanie historii billingów po zmianie operatora.
• Ochrona komunikatorów: Przepisy (zgodnie z ePrivacy) traktują teraz WhatsAppa czy Signala na równi z SMS-ami. Oznacza to, że skanowanie treści wiadomości do celów reklamowych jest surowo zabronione bez wyraźnej zgody.

3. Data Governance Act (Akt o Zarządzaniu Danymi)

To mniej znana, ale ważna ustawa. UE chce promować “altruizm danych” (Data Altruism).

O co chodzi?

Możesz dobrowolnie przekazać swoje dane (np. medyczne, anonimowe statystyki ruchu) na cele społeczne – do badań nad rakiem czy poprawy transportu miejskiego. Ustawa tworzy ramy prawne, aby te dane nie trafiły do korporacji reklamowych, ale faktycznie służyły nauce.

4. Koniec “Cookie Terroru”?

W 2026 roku przeglądarki i strony muszą wdrożyć nowy standard “Automated Consent Signal”. Zamiast klikać “Akceptuję” na każdej stronie, ustawiasz swoje preferencje raz w przeglądarce. Strona musi (prawnie!) to uszanować. Jeśli ustawisz “Odrzucaj śledzenie”, banner cookie w ogóle nie powinien się pojawić.

5. Prawo do “Wyjaśnienia Decyzji AI”

To zmiana w RODO 2.0. Jeśli bank odmówi Ci kredytu, a decyzję podjął algorytm, masz prawo wiedzieć:

1. Jakie dane zostały użyte?
2. Jaka była logika algorytmu?
3. Masz prawo żądać weryfikacji przez człowieka (Human in the Loop).

To koniec ery “komputer powiedział NIE”.

---

Tabela: Stare Prawo vs Nowe Prawo (2026)

Obszar	Przed 2026	Od 2026
Sztuczna Inteligencja	”Wolna amerykanka”, brak regulacji	AI Act: Klasyfikacja ryzyka, kary do 35 mln EUR
Ciasteczka (Cookies)	Bannery na każdej stronie	Sygnał z przeglądarki (Automated Consent)
Komunikatory	Szara strefa prawna	Ochrona tajemnicy korespondencji (PKE)
Deepfake	Brak wymogu oznaczania	Obowiązkowe znaki wodne i informacja

---

Podsumowanie

Rok 2026 to rok, w którym “cyfrowy dziki zachód” zostaje ostatecznie ogrodzony płotem przepisów. Dla użytkownika to dobre wieści. Odzyskujemy kontrolę.

Pamiętaj jednak: prawo jest tak silne, jak my sami. Jeśli nie będziesz korzystać ze swoich praw (np. żądania wyjaśnienia decyzji AI), przepisy pozostaną martwe. Bądź świadomym obywatelem cyfrowym.

---

FAQ – Pytania o nowe prawo